KARS

TARİHİ DEĞERLER

Kars kültür yönünden köklü temellere dayanmaktadır. M.Ö. 9000 yıllarına kadar uzanan tarihi geçmişi üzerinde bir çok 
uygarlığa analık etmiş, bir çok uygarlığı büyütmüştür. Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki Dünyada Anadolu ne ise, Kars odur. 
Günümüzde de bu zenginliğin izlerini görmek mümkündür. 
Eski çağlardan beri çeşitli kavimlerin hakimiyeti altında kalan Kars’taki tarihi eserler, bir taraftan çeşitli istilalar, diğer taraftan
depremler dolayısıyla büyük ölçüde tahrip olmuştur. En büyük tahribat Timur orduları ve Ermeniler tarafından yapılmıştır.
Bilhassa Ermeniler, Bölgede Türklerin izlerini silmek için sanat eserlerini bilinçli bir şekilde tahrip etmişlerdir.

Bu tarihi eserler...
• Kars Kalesi,
• Ani Şehri,
• Havariler Kilisesi (Kümbet Cami),
• Müze : Hitit, Urartu, İskit, Roma, Bizans, Ermeni ve Selçuklu medeniyetlerine ait muhtelif arkeolojik eserler bölgenin 
etnografik eserleri teşhir edilmektedir. Ayrıca zengin bir sikke koleksiyonu vardır. 
• Ulu Cami,
• Taş Köprü,
• Yusuf Paşa Cami,,
• Evliya Cami,
• Surlar,
• Katedral, 
• Menuçhr Cami,
• Ebül Muhammeram Cami,
• Saray,
• Aziz Greguar Kilisesi.

 

 

 

 

 

ARDAHAN

TARİHİ DEĞERLER

Ardahan Kalesinde yapılan kazılar sonucunda yörede İlk Tunç Çağında (MÖ.3500-2000) bir yerleşim olduğu ortaya çıkmıştır.
M.Ö.2000 yıllarında Huriler ve Mitanni`ler Çoruh havzasına egemen olmuşlar ve bu durum Ardahan yöresine kadar uzanmıştır.
Ardahan (Ardanuç) ve çevresinin ilk defa Urartular döneminde ismi geçtiği tabletlerden anlaşılmaktadır. Tuşpa (Van) 
Kalesi’ndeki büyük taşlara yazılan Urartu çivi yazılı tabletlerinden; Urartu Kralı II. Şarduri M.Ö. 753`te Çoruh boyundaki Kulkhi
krallığını yenerek egemenliği altına aldığı öğrenilmektedir.
XI.yüzyılın ortalarında Selçuklu akınları başlamıştır. Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Türkmen boyları bölgeye yerleşmiştir. 
Bu arada Kars, Ardahan ve Ani Gürcülerin eline geçmiş, 1239’da Moğol hücumları sırasında bölgedeki kentler yakılıp yıkılmıştır. 
Moğol egemenliği yörede 1356’ya kadar sürmüş, bunu Altınordu Devleti ve Karakoyunlu yönetimi izlemiştir. 1387’de Timur 
istilasına uğrayan yöre, ardından yeniden Karakoyunlu hakimiyetine girmiştir. Akkoyunlular ve Safeviler, Kars’la birlikte 
buraya da hakim olmuşlarsa da, Kanuni Sultan Süleyman tarafından 11534’te Osmanlı topraklarına katılmıştır. 
Osmanlı döneminde Erzurum vilayetine bağlı Kars sancağı yönetimindeki Ardahan, XIX.yüzyıl boyunca sürekli Rus saldırılarına 
uğramıştır. Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra 1878 Berlin Antlaşması ile Ardahan Rus’lara verilmiş, 1918 Brest-Litovsk 
Antlaşması ile geri alınmıştır. I.Dünya Savaşı sırasında Gürcüler tarafından işgal edilmiş (1919), 23 Şubat 1921’de de kesin olarak 
Türkiye Cumhuriyetine katılmıştır. 
Cumhuriyetin ilk yıllarında il merkezi olan Ardahan, 1926 yılında Kars iline bağlı bir ilçe konumuna dönüştürülmüş, 1992 yılında 
da yeniden il olmuştur. 
Bu tarihi eserler...
• Ardahan Kalesi,
• Kinzi Kalesi,
• Kalecik Kalesi,
• Şeytan Kalesi,
• Posof Çayı Köprüsü,
• Taş Köprü,
• Gülyüzü (Pekreşen) Köyü Köprüsü,
• Ramazan Tabyası,
• Ölçek Köyü Kilisesi,
• Övündü (Vaşlop) Manastır Kilisesi...

 

IĞDIR

TARİHİ DEĞERLER

Iğdır tarihi Urartulara kadar uzanır. Kısa bir Med istilasından sonra bölge Pers egemenliğine girdi (İÖ 6. yüzyıl ortaları). 
Anadolu’daki Pers egemenliğine son veren Büyük İskender, yöreyi topraklarına kattı (İÖ 333). Onun ölümünden sonra da 
Seleukoslar, Parthlar, Roma ve Sasaniler il topraklarına egemen oldular. Nihavent Savaşı’nda (624) Sasanileri yenilgiye 
uğratan Halife Ömer, bölgeyi Arap İmparatorluğu’na bağladı. Emevi ve Abbasi dönemlerinde il toprakları Araplarla 
Bizanslılar arasında sürekli el değiştirdi. Türklerin bölgeyi ele geçirmeleri (1064) üzerine yöreye Oğuz boylan yerleştirildi. Moğol 
istilası bölgeyi büyük yıkıma uğrattı (1239). Bir ara Safevilerin eline geçtiyse de Çaldıran Savaşı’ndan sonra Osmanlı 
topraklarına katıldı (1514). Kısa bir süre İran’ a bırakıldıysa da (1737, İstanbul Antlaşması) yeniden geriye alındı (1746). 1878-1918 
arasında Rus egemenliğinde kaldı, bir ara Ermeniler tarafından işgal edildikten (1919) sonra geriye alındı (1920). Cumhuriyet’in 
ilanından sonra Kars’a bağlı bir ilçe oldu. 27 Mayıs 1992’de Kars İli üçe bölünerek Ardahan ile birlikte il yapıldı.
Bu tarihi eserler...
• Amarat Kümbeti,
• Karakale,
• Kültepe, ,
• Iğdır Ejder Kervansarayı,
• Tarihi Bebek Mağarası,
• Zerdüş Tapınağı,..